Neem contact op

Direct contact bel  038 46 00 111
Nieuwsbericht: 28 maart 2019: Inloopspreekuur Personen- en Familierecht en Mediation

Legitieme portie nog niet opeisbaar: kan ik beslag leggen?

Legitieme portie nog niet opeisbaar: kan ik beslag leggen?

In een recent arrest van de Hoge Raad ging het om de vraag wanneer er aanspraak kan worden gemaakt op een legitieme portie en over de mogelijkheid van beslaglegging als de legitieme portie nog niet opeisbaar is. In deze zaak van de Hoge Raad gaat het om kinderen die in een testament zijn onterfd en aanspraak maken op hun legitieme portie. In het vervolg van mijn verhaal zal ik mij hierop richten. Maar ook kinderen die niet zijn onterfd kunnen aanspraak maken op hun legitieme. In mijn conclusie zal ik aangeven of deze zaak ook voor hen consequenties heeft.

Legitieme portie

Kinderen die in een testament van één van hun ouders zijn onterfd, hoeven niet met lege handen te staan. Zij kunnen in dit geval aanspraak maken op hun legitieme portie. De legitieme portie is het deel van de geldwaarde van de nalatenschap waarop alle kinderen, dus ook de kinderen die zijn onterfd, altijd recht hebben. Onder het huidige erfrecht is dit de helft van wat een kind zou erven als het niet in een testament zou zijn onterfd. Let wel: een legitieme portie is dus alleen een vordering in geld.

Wanneer is de legitieme portie opeisbaar?

In een testament wordt meestal vastgelegd wanneer de legitieme portie moet worden betaald en kan worden opgeëist door de kinderen. Vaak is dit het moment dat de langstlevende ouder gaat samenwonen met een ander als waren zij gehuwd of gaat trouwen of overlijdt. Maar er zijn ook nog tal van andere momenten die gekozen kunnen worden.

Hoe maak ik aanspraak op mijn legitieme portie?

Een kind dat zijn legitieme portie wil hebben, moet echter niet stilzitten en maar wachten tot zo'n moment zich voordoet. In de huidige wet is vastgelegd dat een kind binnen 5 jaar na het overlijden van zijn ouder een verklaring moet afleggen dat hij zijn legitieme portie wil ontvangen. Hij hoeft dat dan nog niet persé op te eisen, maar de erfgenamen moeten wel weten dat hij zijn legitieme portie wil hebben.Doet hij dit niet, dan vervalt zijn legitieme portie.Voor nalatenschappen die zijn ontstaan voor de nieuwe wet van 1 januari 2003 geldt een speciale regeling.

In overleg tussen het onterfde kind en de erfgenamen kan een legitieme portie wel eerder worden uitbetaald, dus voordat een zogenaamde opeisingsgrond ontstaat, maar dat is niet verplicht.

Wat als de langstlevende ouder alles op maakt?

Als de langstlevende ouder alles op maakt en er is bij zijn overlijden niets meer over, dan staan de kinderen met lege handen en krijgen zij hun legitieme portie niet betaald. De vraag is of de kinderen al tijdens het leven van de langstlevende ouder - en dus als hun vordering nog niet opeisbaar is - beslag kunnen leggen op bijvoorbeeld bankrekeningen om te voorkomen dat alles op raakt. Daar ging het over in de uitspraak van de Hoge Raad van 24 juni 2016
(ECLI:NL:HR:2016:1271).

De Hoge Raad heeft gezegd dat beslag voor zo'n niet opeisbare-vordering mogelijk is. Daar is de Hoge Raad heel helder in.

Als de langstlevende het niet eens is met dit beslag en vrij over zijn/haar vermogen wil beschikken, dan kan hij/zij de rechter verzoeken om het beslag op te heffen. De rechter zal dan een afweging moeten maken wiens belang zwaarder is:

  • Het belang van de langstlevende ouder om over zijn vermogen op de bankrekeningen te kunnen beschikken; of,
  • Het belang van het kind dat zijn legitieme portie wil, dat het vermogen wordt beschermd, zodat er nog wat voor hem/haar overblijft als de langstlevende overlijdt.

In deze zaak is naar alle omstandigheden gekeken en is beslist dat het belang van het kind zwaarder weegt en dat het beslag daarom mag blijven liggen. Er speelde mee dat de langstlevende ouder inmiddels al 93 jaar was en in een verzorgingshuis woonde, dat zij nog voldoende ander vermogen had om de rest van haar leven van te leven en dat zij aan haar kinderen uit een eerder huwelijk schenkingen deed, waardoor er minder of niets meer over zou blijven voor de legitieme portie van de kinderen uit het latere huwelijk.

Met deze uitspraak wordt duidelijk dat een langstlevende ouder niet maar zo de volledige vrije beschikking heeft over het vermogen dat er is na het overlijden van de andere ouder. In sommige situaties kunnen de kinderen dit vermogen beschermen door beslaglegging, ook als hun vordering/legitieme portie nog niet opeisbaar is. In welke situaties zo'n beslag stand houdt, hangt af van alle specifieke omstandigheden van het geval.

Zoals aan het begin gezegd, is deze uitspraak ook van toepassing bij kinderen die niet zijn onterfd en aanspraak willen maken op hun legitieme. Ook zij hebben een niet-opeisbare vordering op de langstlevende en ook voor hen geldt dus dat beslag mogelijk is. En ook hier geldt dat er een belangenafweging moet plaatsvinden als de langstlevende wil dat het beslag eraf gaat. 

Zwolle

Gespecialiseerde advocaten in ondernemingsrecht, familierecht, arbeidsrecht, letselschade, echtscheiding, erfrecht, huurrecht, vastgoed en contractenrecht.

Burgemeester van Roijensingel 1
8011 CS Zwolle

Meppel

Gespecialiseerde advocaten in familierecht, arbeidsrecht, letselschade, erfrecht, ondernemingsrecht, insolventie en huurrecht.

Parallelweg 1 a
7941 HH Meppel

Over ons

Kwaliteit en passie voor het vak staan bij ons centraal, naast directe toepasbaarheid van onze adviezen. 

Juridisch advies vraagt om een persoonlijke aanpak. Korte lijnen, betrokkenheid, 100% aandacht voor uw zaak.

 

Arslan & Ter Wee advocaten: gespecialiseerd én veelzijdig.