Neem contact op

Direct contact bel  038 46 00 111
Nieuwsbericht: 28 maart 2019: Inloopspreekuur Personen- en Familierecht en Mediation

Kan een erfgenaam minder krijgen als hij zich tegen het testament verzet?

Kan een erfgenaam minder krijgen als hij zich tegen het testament verzet?

In tal van testamenten die voor 2003 zijn gemaakt, is opgenomen dat een erfdeel wordt beperkt tot de legitieme portie (het kindsdeel) als de erfgenaam zich tegen het testament verzet. Een dergelijke bepaling wordt de 'cautio Socini' genoemd. De Hoge Raad kreeg de vraag voorgelegd of dat is toegestaan.

Iemand mag in zijn testament niet de bevoegdheden van een erfgenaam beperken. Dat staat in artikel 4:4 BW. Een cautio Socini zorgt ervoor dat de erfgenaam die zijn legitieme inroept, niet meer krijgt dan zijn legitieme portie. De cautio Socini is in het nieuwe recht niet meer nodig. Als een kind een beroep doet op zijn legitieme, komt de waarde van wat hij als erfgenaam zou kunnen krijgen, in mindering op zijn legitieme portie. Met een beroep op de legitieme, kun je nooit meer krijgen dan de onbezwaarde legitieme portie. Soms heeft een erfgenaam liever een 'kleinere' legitieme portie 'onbezwaard', dan een groter 'bezwaard' erfdeel, bijvoorbeeld onder een last.

In de zaak die voor de Hoge Raad kwam, was 1997 een testament gemaakt. Toen was oud erfrecht van toepassing. Erflater had zijn vier kinderen, voor even grote delen, tot zijn erfgenamen benoemd. Het testament bevatte een cautio Socini. Als een kind zich tegen een bepaling van het testament zou verzetten, zou zijn erfdeel worden beperkt tot de legitieme portie. Erflater overleed in 2004, toen het nieuwe erfrecht in werking was getreden.

Twee van de vier kinderen van erflater hadden zich kritisch opgesteld. Zij vonden dat de executeur-testamentair zijn taak niet goed had uitgevoerd. Zij vonden verder dat er niet goed rekening en verantwoording was afgelegd. De twee kritische kinderen wilden de executeur ontslaan. Ze wilden ook informatie en rekening en verantwoording. Die kritische houding kwam hen duur te staan. Omdat ze kritiek hadden geuit kregen zij volgens de berekening van de executeur veel minder uitgekeerd dan de twee andere kinderen. Ze hadden zich volgens de executeur verzet tegen het testament. Daarmee was de clausule in het testament van toepassing: ze moesten maar genoegen nemen met de legitieme. De twee kritische kinderen waren het niet eens met de berekening van de executeur. De twee andere kinderen wel. Zij wilden van de rechter een verklaring dat de clausule in het testament van toepassing was. De rechtbank wees die vordering af en het gerechtshof ook.

Volgens de Hoge Raad vindt dat het inroepen van de clausule te ver gaat. In dit geval was de straf van vermindering van het erfdeel niet toegestaan. De erfgenamen mogen gebruik maken van bevoegdheden die zij als erfgenaam hebben. Dat kan anders zijn als sprake is van misbruik van bevoegdheden. Van misbruik of 'verzet' was geen sprake. De kritische houding was terecht. De kinderen mochten informatie en rekening en verantwoording vragen en ontslag van de executeur. Het oude erfrecht maakt dat niet anders. Ook volgens het oude erfrecht waren rechtshandelingen met de strekking iemand te belemmeren in zijn vrijheid om zijn erfrechtelijke bevoegdheden uit te oefenen, ongeldig. Met andere woorden: een erfgenaam kan dus niet minder krijgen als de erfgenaam gebruik maakt van bevoegdheden die hij als erfgenaam heeft, zoals het vragen van informatie, rekening en verantwoording en ontslag van de executeur. De grens ligt bij misbruik van die bevoegdheden.

Bron:
http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:HR:2015:3329 

Meer over erfrecht

Zwolle

Gespecialiseerde advocaten in ondernemingsrecht, familierecht, arbeidsrecht, letselschade, echtscheiding, erfrecht, huurrecht, vastgoed en contractenrecht.

Burgemeester van Roijensingel 1
8011 CS Zwolle

Meppel

Gespecialiseerde advocaten in familierecht, arbeidsrecht, letselschade, erfrecht, ondernemingsrecht, insolventie en huurrecht.

Parallelweg 1 a
7941 HH Meppel

Over ons

Kwaliteit en passie voor het vak staan bij ons centraal, naast directe toepasbaarheid van onze adviezen. 

Juridisch advies vraagt om een persoonlijke aanpak. Korte lijnen, betrokkenheid, 100% aandacht voor uw zaak.

 

Arslan & Ter Wee advocaten: gespecialiseerd én veelzijdig.