Ontslag vanwege weigeren mondkapje op het werk?

18 december 2020

Sinds 1 december jl. is het op grond van de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 verplicht een mondkapje te dragen in publieke binnenruimtes, zoals bijvoorbeeld een winkel of een museum. Dit betekent dat werknemers die hun werkzaamheden uitvoeren op een overdekte openbare plek zoals een winkel, ook verplicht zijn een mondkapje te dragen. Hetzelfde geldt voor mensen die een contactberoep uitoefenen, onder wie kappers en schoonheidsspecialisten.

Instructierecht

Ook veel andere bedrijven hebben het dragen van een mondkapje inmiddels verplicht gesteld. Op grond van het zogenaamde instructierecht is een werkgever vrij dit zelf binnen het bedrijf te bepalen.
Zo kan een werkgever binnen de eigen onderneming veiligheidsmaatregelen opleggen, zoals bijvoorbeeld het dragen van bepaalde beschermende kleding of een helm. Op basis daarvan kan een werkgever ook bepalen dat iemand een mondkapje op de werkvloer dient te dragen. Een werkgever moet bij het opleggen van een dergelijke verplichting wel de redelijkheid daarvan kunnen onderbouwen. Met de komst van de wettelijke verplichting een mondkapje te dragen in openbare binnenruimtes is een dergelijke verplichting uiteraard al snel redelijk.

Wat te doen bij weigering?

Wanneer een werknemer weigert een mondkapje te dragen, doet u er goed aan eerst te achterhalen waarom de werknemer dit weigert. Wanneer de medewerker geen goede reden voor zijn weigering heeft (te denken valt aan een objectieve medische reden), is een waarschuwing op zijn plaats. In
deze waarschuwing moet duidelijk vermeld worden dat – wanneer de medewerker blijft weigeren – sancties opgelegd zullen worden, bijvoorbeeld weigeren van toegang tot de werkvloer en stopzetten van het loon. Ook moet het aan de medewerker zijn duidelijk gemaakt dat ontslag een consequentie kan zijn van het niet opvolgen van de verplichting. Het is natuurlijk allereerst belangrijk dat zowel de instructie (het dragen van het mondkapje) als de mogelijke sancties aan alle medewerkers binnen het bedrijf kenbaar zijn gemaakt. Dit kan gewoon via e-mail of intranet. Voor de geldigheid van een eventueel ontslag (na waarschuwing) zal vervolgens ook van belang zijn in hoeverre het beleid binnen de organisatie consequent is opgevolgd. Als overtredingen van de ene medewerker geregeld door de vingers worden gezien, is moeilijk vol te houden dat voor een andere werknemer ontslag moet volgen.

Ontslagprocedure

In België heeft het niet dragen van een mondkapje door een werknemer al tot meerdere rechtszaken geleid. In een zaak die in juli van dit jaar aan de rechter in Hasselt werd voorgelegd, ging het om het ontslag van een medewerker die werkzaam was bij een voedselverwerkend bedrijf. Binnen dit bedrijf werd de verplichting opgelegd een mondmasker te dragen wanneer er onvoldoende afstand kon worden gehouden. De desbetreffende medewerker, die kandidaat-personeelsafgevaardigde was voor het Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk (dat instaat voor de veiligheid en gezondheid van de werknemers op het werk), weigerde herhaaldelijk deze verplichting na te komen.
De rechter oordeelde dat de weigering van deze medewerker onaanvaardbaar was, omdat hij daarmee niet alleen zijn eigen veiligheid, maar ook die van zijn collega’s in gevaar bracht. Door het dragen van een mondkapje te weigeren, stelde de medewerker de andere werknemers van de onderneming bloot aan een besmettingsrisico, aldus de rechtbank. Dit vormde voor de werkgever een dringende reden voor ontslag. Als aan de hierboven genoemde voorwaarden is voldaan, zal de Nederlandse rechter naar verwachting tot een zelfde oordeel komen.

De ontwikkelingen volgen elkaar in rap tempo, bovendien kunnen de regels en bijzondere omstandigheden in elk bedrijf een andere uitwerking hebben en dus een andere aanpak vragen.
Heeft u concrete vragen over de inpassing van de regels in uw bedrijf of loopt u tegen praktische zaken aan die u graag met ons wilt afstemmen? Neemt u dan gerust contact op met één van onze arbeidsrechtadvocaten, zij kijken graag met u mee naar een passende oplossing.