Coronacrisis: commerciële contracten

Wellicht kunnen overeengekomen verplichtingen vanwege de coronacrisis niet, niet volledig en/of tijdig worden nagekomen door uw onderneming of uw handelspartner. Er zijn dan een aantal belangrijke vragen die een rol spelen. Van belang is om te benadrukken dat het contract leidend is. Het is dan ook altijd raadzaam om eerst het contract te raadplegen en zo nodig advies in te winnen.

Wat kunt u zelf doen?

Van belang is om in een vroeg stadium in overleg te treden met uw handelspartner als u verwacht dat uw onderneming (of uw handelspartner) niet, niet volledig en/of tijdig zal nakomen. Op deze wijze kan mogelijke schade worden beperkt en kan het gezamenlijk overleg leiden tot een goede oplossing voor beide partijen. 

Als een gezamenlijk overleg niet mogelijk is, of er wordt geen gewenste oplossing bereikt, dan kan worden bekeken welke mogelijkheden het gesloten contract en de Nederlandse wet biedt. 

Kan ik (tijdelijk) onder de overeenkomst uit door een beroep op overmacht?

Ja, als sprake is van overmacht als gevolg waarvan de onderneming blijvend of tijdelijk, geheel of gedeeltelijk niet kan nakomen. Het is van belang te onderzoeken wat partijen hebben afgesproken met betrekking tot overmacht. Is er een contractuele overmachtsbepaling, dan heeft deze voorrang boven de wettelijke regeling.

Levert de coronacrisis overmacht op?

Ja, in principe wel, mits de schuldenaar door de coronacrisis wordt belemmerd de prestatie zelf (tijdig) te verrichten en de tekortkoming niet aan de schuldenaar kan worden toegerekend. De lat voor een beroep op wettelijke overmacht ligt dus hoog. Als de nakoming bijvoorbeeld wel mogelijk is, maar de coronamaatregelen het contractuele evenwicht verstoren, is in beginsel geen sprake van overmacht.

Let wel dat partijen in sommige contracten hebben afgesproken welke situaties wel en welke niet als overmacht kwalificeren en wat dan de gevolgen zijn. Is er iets in het contract afgesproken? Dan gaat het contract voor op de wettelijke bepaling. Een beroep op overmacht kan in een contract ook geheel zijn uitgesloten. Het is dan ook altijd van belang de overeenkomst te raadplegen en waar nodig advies in te winnen.  

Wat is het gevolg van overmacht?

Als sprake is van overmacht, kan uw handelspartner geen schadevergoeding vorderen. Mocht uw handelspartner nakoming van u vorderen, dan zal dat (in principe) worden afgewezen, omdat nakoming praktisch gezien onmogelijk is. Wel kan uw handelspartner (onder bepaalde omstandigheden) de eigen verplichtingen opschorten of de overeenkomst ontbinden. 

Kan ik de overeenkomst wijzigen?

Als sprake is van onvoorziene omstandigheden, kunt u de rechter vragen de overeenkomst (geheel of gedeeltelijk) aan te passen of te ontbinden. De onvoorziene omstandigheden moeten er dan voor zorgen dat een ongewijzigde instandhouding van de overeenkomst redelijkerwijs niet kan worden verwacht.

Wanneer is sprake van onvoorziene omstandigheden?

Van onvoorziene omstandigheden is sprake als zich omstandigheden voordoen waarin het contract niet voorziet. Het gaat er dus om welke omstandigheden partijen (al dan niet stilzwijgend) in hun contract hebben neergelegd. Het lijkt erop dat de coronacrisis een onvoorziene omstandigheid is, omdat partijen in hun contracten (veelal) geen rekening hebben gehouden met het coronavirus en de als gevolg daarvan ingevoerde (overheids)maatregelen.

Door een rechter wordt altijd nog wel getoetst of een ongewijzigde instandhouding van de overeenkomst redelijkerwijs niet kan worden verwacht. U moet er rekening mee houden dat een rechter terughoudend is met het aannemen van een beroep op onvoorziene omstandigheden.

Hoe zit het met (de verschuldigdheid van) rente en boetes?

In principe bent u wettelijke (handels)rente en of mogelijk contractuele boetes (indien overeengekomen) verschuldigd als u de overeenkomst niet (tijdig) nakomt. De wettelijke (handels) rente begint te lopen vanaf het verstrijken van een gegunde redelijke termijn (vervaldatum, bijvoorbeeld in beginsel veertien dagen) om alsnog na te komen. Vanaf dat geval zijn veelal ook de buitengerechtelijke incassokosten verschuldigd. Is er geen vervaldatum afgesproken, dan geldt op grond van de wet een vervaltermijn van 30 dagen.

In het contract kunnen ook bepalingen zijn opgenomen omtrent boetes bij niet-nakoming. Als de tekortkoming niet kan worden toegerekend, bijvoorbeeld omdat sprake is van overmacht, is (in beginsel) geen boete verschuldigd. Maar in het contract kan ook zijn opgenomen dat ook bij een niet-toerekenbare tekortkoming een boete verschuldigd is. In dat geval is de boete wel verschuldigd, mits is voldaan aan de voorwaarden van dat boetebeding. Boetes kunnen door de rechter gematigd worden indien deze onredelijk zijn, maar de rechter gaat hier in de praktijk terughoudend mee om.

Vragen?

Heeft u vragen over overmacht en onvoorziene omstandigheden binnen uw contractuele relaties? Onze specialisten staan voor u klaar. U kunt (vrijblijvend) contact opnemen met één van onze specialisten via 038 – 46 00 111.